Trong cuộc sống của riêng tôi, tôi thường tự nhủ :
Sự cân bằng bền vững, là sự cân bằng một mình.
Sự vui chân thật, là sự tự vui.
Sự cân bằng bền vững, là sự cân bằng một mình.
Sự vui chân thật, là sự tự vui.
Khi tôi treo entry chỉ có hai câu này ở bên 360plus, bạn bè hỏi tôi : vậy là sao? Tôi nói : Chỉ là kết lại một cách sống của riêng tôi, tôi ghi lại để khẳng định, và để tôi tiếp tục. Đó là khi không còn một ai, một cái gì, cùng với ta, ta vẫn thấy an vui, thấy đủ, thấy cân bằng, thì cân bằng này là bền vững, là cái cân bằng của tâm ; khi cái vui của ta tựa vào chính cái tâm của ta mà sinh ra, thì cái vui này mới không là hư ảo. Là cái vui của tâm..
Tôi đồng cảm với nỗi cô đơn của bè bạn, của những người đầy tâm trạng đến ngồi bên tôi, trãi lòng, đôi khi đầy nước mắt, để tôi chia sẻ. Tôi đồng cảm vì tôi đã thấm thía lắm hai chữ một mình. Đã có lúc tôi tưởng như một mình bơi qua biển đen. Tôi phải phân thân ra, đóng vai người tư vấn, nghe người kia kể 
Tôi yêu thích và có thời gian học giỏi môn Văn, nhưng không còn nhớ rõ bắt đầu từ lúc nào.
Chỉ nhớ đến lớp tư thì bài chánh tả của tôi thường không còn lỗi, con số 10 bằng bút bi đỏ của cô tôi thường ở nơi góc trái tờ giấy đôi xé từ vở học trò. Nhiều con số 10 quá, nên thèm có những con số khác của các bạn, nào là 9 - 9,5, 8 - 8,5 - 7 v.v… Bèn tự mình sửa chữ của mình từ đúng ra sai để cho có lỗi, để có những con số điểm khác số 10. Trên đời này có đứa học trò nào ngu như tôi không vậy ?
Chỉ nhớ đến lớp đệ ngũ thì bài làm môn Văn của tôi luôn được điểm 20/20. Tôi có dạy môn Văn mấy năm ở trường Trần Công Ngọ, xã Linh Trung, Thủ Đức, nay là trường Tạ Uyên. Trừ bài tập trắc nghiệm ngữ pháp mới có thể có điểm tuyệt đối, các bài luận văn, làm sao mà thầy cô có thể cho điểm tuyệt đối như vậy được ?
Vậy mà thầy Trái Tim Hiền – thầy giáo dạy Văn lớp đệ ngũ của tôi đã cho tôi toàn điểm 20 như vậy. Được điểm tối đa thì có thể tự cho là mình giỏi môn Văn rồi. Năm sau, lớp đệ tứ, có lẽ được sao Khoa chiếu rọi, nên ngoài môn Văn tôi giỏi nhiều môn khác, được lãnh phần thưởng giỏi toàn trường, được quà của Tỉnh trưởng Sóc Trăng, một chiếc radio ấp chiến lược màu đỏ, với rất nhiều sách vở…
Nhỏ học trò đệ ngũ ấy, nó đen nhẻm, đi khập khiểng vì di chứng polyo, chăm học lắm. Điều đáng sợ nhất của nó không phải là đòn roi hay bất cứ thứ gì. Nó chỉ sợ nhất là con sâu đo và bị mấy dì (mẹ nuôi) dọa cho nghỉ học. Cho tới trước khi bị một trận thất tình nặng nề năm 30 tuổi, nó chưa hề hiểu rằng khuyết tật đó của mình chính là một mặc định về những bất hạnh trong đời.
Năm ấy, tôi là học trò cưng của thầy Trái Tim Hiền. Một tuần mấy lần, thầy đi bộ từ chỗ trọ ở chợ Sóc Trăng đến một xóm nhỏ đìu hiu – xóm Sở Thùng, còn gọi là xóm Sở Rác, vì là nơi đổ rác của thị trấn, cách khoảng 2 cây số, vào nhà tôi, trò chuyện với bà ngoại, rất lâu, chẳng biết nói chuyện gì vì ngoại có bao giờ kể lại. Tôi chỉ ra bưng nước mời, khoanh tay chào thầy rồi vào nhà sau, chẳng bao giờ nghe lóm.
Năm đệ tứ thì thầy Phước dạy Văn, nhưng thầy vẫn giữ thói quen đến nhà trò chuyện cùng bà ngoại. Có lẽ Sóc Trăng thuở đó không có nơi nào để vui chơi giải trí thư giãn sau giờ làm việc. Tôi còn nhớ câu thầy Phước chọc ghẹo thầy, vừa nói vừa cười, bằng câu thơ lẫy, tác giả câu thơ lúc đó tôi biết, nhưng bây giờ tôi quên rồi, dường như là trong Gia Huấn Ca : “ thấy người nghèo khó thì thương ; thấy người tàn tật thì lại càng thương hơn”. Không biết có phải là tôi hay không, nếu phải thì tôi cũng được thầy nhắc đến trong một truyện ngắn của thầy đăng ở đặc san Trường, với câu mô tả “ … bàn chân trái của em nhỏ xíu như bàn chân tôi lúc lên mười…”. Cái truyện ngắn ấy khi đó đọc tôi thấy khó hiểu như xem tranh trừu tượng vậy. Tôi cũng rất thương quí thầy Trái Tim Hiền, với tấm lòng của cô trò nhỏ, cảm nhận tình thương thầy dành cho mình, vì mình học giỏi môn của thầy, vì thầy kỳ vọng ở mình một điều gì đó …
Năm tôi lên đệ tam thì thầy đi lính theo lệnh tổng động viên gì đó không để ý. Ngày thầy ra đi tôi không được biết. Đến lúc lên Sài gòn học, mới gặp lại thầy, khoảng năm 1973.
Lúc đó tôi từ trường Trần Công Ngọ đi xe đò Thủ Đức-Sài gòn về học tiếp mấy chứng chỉ cuối ở Văn Khoa, khi qua cầu Phan Thanh Giản vừa xuống xe để đi bộ đến trường thì một chiếc xe đò khác đậu lại. Và ai bước xuống vậy kìa, là thầy Trái Tim Hiền ! Thầy cũng từ nhà mình ở Thủ Đức về nhà ba má thầy ở Phạm Ngũ Lão, nhưng vì thấy tôi đứng dưới đường nên thầy xuống để gọi tôi. Sáu bảy năm mới gặp lại nhau, thầy trò mừng rỡ. Thầy gọi một chiếc taxi, bảo tài xế không đến đâu cả cứ chạy trên đường, có lẽ để có chỗ ngồi mát mẻ mà hỏi thăm tôi về những chuyện của 7 năm qua. Mục đích thầy là tra vấn tôi rằng, đã học giỏi văn như vậy, đã làm thơ viết báo tường ở trường xưa được thầy cô khen như vậy, đã học Văn Khoa như vậy mà tại sao tôi không viết được văn ? Hihihi, tôi thật bất ngờ với một kỳ vọng đặc biệt như vậy. Tôi chỉ mới làm vài bài thơ lẻ, lúc nửa đêm thức dậy, năm đệ tứ viết bài thơ “Tình thầm” tặng cô bạn Lệ Hoa đơn phương yêu thầy Nhiếp đẹp trai dạy Lý Hóa ; rồi bài “Dưới trăng khuya” khi ngắm bạn Hoa Nhụy đi bộ trong ánh trăng đêm ; vài bài văn, thơ nho nhỏ theo yêu cầu áp lực của Hội Nữ SVVK. Chẳng bao giờ tôi mơ thành văn sĩ cả. Áp lực của thầy đặt ra cho tôi thật bất ngờ và cũng lạ.
Nhưng rồi tôi viết cũng được, theo nhận xét của thầy và các bạn của thầy, là nhà văn Lữ Phương, và ai một người nữa tôi không nhớ tên. Hai người này chịu chọn bài của tôi đăng trên báo Tin Văn, nguyệt san hay tuần san tôi cũng không còn nhớ, liền mấy bài, với lời bạt đọc thấy vui đến nức lòng : “… Quế Thanh sẽ đi xa hơn.” ; với những buổi tiệc đứng tôi được tòa báo mời đến dự cùng thầy ; với những lời khen tặng làm thầy ganh tị, mới đây thầy hãy còn nhắc : tụi nó khen con Quế học trò, mà thầy con Quế ngồi kế bên tụi nó hông khen, có tức không chớ ?
Sau 1975, tôi tự làm tôi mất dạy, chuyển nghề. Mấy tháng sau khi bỏ nghề dạy học, trong giấc mơ tôi vẫn còn thấy học trò tôi, gái thì áo dài trắng, trai thì sơ mi trắng quần xanh dương, và thức dậy rất buồn nhớ các em.
Làm nghề khác, tôi tịt mít không viết văn được nữa, thật là buồn như rụng mất bàn tay. Tôi giải thích với thầy khi gặp lại : không biết sao em bị tắt mạch thầy à!
Thầy Trái Tim Hiền được tiếp tục nghề dạy Văn ở Trường Thủ Khoa Huân, Thủ Đức. Nhưng không thích nghi được với môi trường mới, không bao lâu thầy cũng bỏ nghề về làm vườn –vườn dừa quê vợ, ở Mỏ Cày, Bến Tre. Thầy trò mất liên lạc với nhau từ đó.
Không biết nhờ đâu, thầy tìm gặp tôi khi tôi đã nghỉ hưu rồi, lúc ấy tôi quản lý căn tin của công ty Lê Quang Lộc (tên anh xã chị Huỳnh Quan Thư đó). Tôi thấy rõ nét thất vọng trên gương mặt của thầy và thầy Tòng đi cùng, dường như nghĩ rằng : tưởng đâu con nhỏ này là nhà văn Quế Thanh, ai dè nó đi bán cơm !!! Tôi đãi hai thầy một bữa cơm trưa với những món ngon nhất của căn tin ngày hôm ấy, vừa cảm nhận và yêu quí sự thất vọng của thầy, vừa nổi tức trong lòng, việc gì tôi phải sống theo làm theo kỳ vọng của người khác hả ? Và dù có hứa sẽ đến nhà thăm thầy, nhưng sau đó tôi xù luôn, không đến nữa không gặp nữa. Thật là phức tạp, tôi không hiểu vì sao tôi lại có thái độ xấu, vô ơn đến như vậy được. Tôi vừa tự trách, nhưng cũng vừa không muốn sửa lỗi. Họp mặt Trường cuối năm tôi không dự, không gọi điện, không đến thăm, không muốn gặp ai cả. Có lẽ vì không chịu nổi sự thất vọng của người thầy đã từng có một mong muốn tốt đẹp về mình?
Cách đây một tháng, thầy Nhiếp chở thầy Trái Tim Hiền tìm đến nhà tôi, mời tôi dự đám cưới đứa con út của thầy Trái Tim Hiền, tôi nhận thiệp, hứa dự nhưng sau đó không dự, nhắn tin cho thầy trước giờ khai tiệc 15 phút : em bị cảm. Trời phạt tôi liền, ngay sau đó tôi cảm thật. Tôi chấp nhận bị phạt, vì biết rằng trước đám cưới thầy đã gọi điện cho nhiều người, kể cả học trò cũ của tôi, dặn họ : đến dự đám cưới nhe, để gặp cô Quế hén.
Vì sao vậy, tôi hỏi lòng mình sao xử sự quá tệ như vậy nhỉ? với một người thầy luôn quá tốt với tôi, mà tôi chưa trả lời thỏa đáng được.
Tôi viết entry này, như một câu tự trách mắng mình, một câu tạ lỗi với thầy, dù biết rằng thầy sẽ không đọc được – thầy đã 82 tuổi rồi, mắt bị cận nặng từ khi còn trẻ, nay không thể có thú vui lên net.
Bây giờ là cuối tháng 10. Ngày 20/11, ngày “Ơn thầy cô” đang dần đến. Từ nay đến đó, tôi có làm được điều gì vui cho người Thầy tốt nhất của tôi không?
Sáng nay thạch thảo nở nhiều, tới những mười bông màu tím nhẹ đong đưa. Hai hoa hồng nở một bông vàng tươi một đỏ thắm. Cách đây một tuần, lan can trước phòng tôi là một dãy ngũ gia bì, mùi lá thơm nhè nhẹ. Nhưng ngắm hoài cũng chán. Tôi thay vào một bình thạch thảo, bốn chậu hồng bốn màu. Mới mấy ngày thôi mà tôi đã được thưởng công rồi. Thật là một niềm vui mỗi sớm mai thức dậy bước ra vươn thở, ngắm dãy hoa, thấy mỗi bông như một nụ cười tươi.
Ăn sáng một mình vì Thảo Nguyên nghỉ hè thường ngủ muộn. Một đĩa xôi lá cẩm trộn hạt bắp nếp, rắc nhiều mè rang và đậu phộng. Một tách cà phê sữa nóng thêm mùi rượu Balley, uống từng ít một, ngậm một chút để giữ mùi thơm ngát. Hương cà phê quyến rũ đến mức tôi nói đùa với bạn : “Tối đi ngủ mình trông cho mau tới sáng để … uống cà phê !”.
Phòng tập dưỡng sinh hôm nay đông vui quá, chiếu trãi kín mít không còn chỗ nào trống. Nữ nhiều hơn nam, có lẽ vì chị em mình yêu thân mình và yêu đời hơn. Tôi “xí” chỗ ở ngay cửa ra vào, vì muốn thoáng và thích nhìn vòm cây xanh mát ngoài sân. Tôi hỏi một chị : Chị ơi chị tập lâu chưa ? – Mười năm rồi !. – Chị thấy khỏe không ? – Khỏe chứ ! – Em nằm gần chị để em học chị nghe, em mới tập. Chị cười, tâm sự liền : Tôi bệnh ung thư và tiểu đường. – Chị mổ chưa ? – Rồi. – Bao lâu rồi hả chị ? – Mười năm. – Vậy là ổn rồi chị ơi, mười năm là khỏi bệnh rồi. Người chị rất dẽo, các động tác đều thành thạo. Những động tác mới tôi nhìn theo chị để làm theo. Buổi tập xong rồi, chúng tôi còn ngồi với nhau trên ghế đá trong sân, dưới bóng cây sứ, kể chuyện bệnh chuyện tập, dặn nhau ngày mốt nhớ đi tập nữa.
Trên đường về, tôi ghé Báo Tuổi trẻ để gửi một số tiền (của các cụ ông cụ bà trong khu phố chung lại) cho quĩ Góp đá cho Trường Sa, gọi là một việc làm nhỏ đóng góp cho tiền tuyến Biển Đông.
Ăn trưa gì đây, bột đã nhồi sẵn cất trong tủ lạnh, lấy ra nặn nặn thành hai cái pizza. Của Thảo Nguyên bánh lớn 2 tấc rưởi, chỉ có sốt cà và nhiều phô mai. Của tôi chỉ 1 tấc rưởi nhưng nào là sốt cà, ít phô mai thôi, lá thơm, cá ngừ, hành tây, cải đỏ, ớt chuông …, đến khi ăn còn rưới thêm sốt ớt xanh. Ôi ngon quá.
Niềm vui thứ 6 đây chăng : ngủ trưa xong là ngồi vào máy tính, đọc báo xong rồi là gặp nào là Người Văn Khoa, Thu Nhân, Gió và các bạn của hai người này, rồi là Gia Minh, là Cỏ May, ôi thật là vui quá. Sau đó còn dạo các bếp Khai Tâm, Lê Lan, Hoa Dím, Hua Bin … Niềm vui này có lẽ kéo dài đến trước khi đi ngủ đấy.
Tôi lập gia đình muộn, lúc đã nhiều tuổi và cũng không có nhiều cơ hội để dễ dàng có được đứa con. Phải thuốc men, đi lại biết bao nhiêu lần ở khoa điều trị vô sinh, ở bệnh viện T, ở phòng mạch tư của một vài bác sĩ. Phải chịu sẩy đôi lần. Nhưng tất cả những chuyện ấy đều không có ý nghĩa gì so với niềm hạnh phúc được làm mẹ mà tôi luôn ước mơ, khao khát.
Con ra đời, với nụ cười của bác sĩ T. Đ., còn vui hơn mẹ: “ Đó, con là cái trứng cuối cùng của mẹ con đó”.
Vậy là, cuối cùng, mẹ đã có con, là điều tốt đẹp nhất trong đời mẹ, và cũng là điều kỳ diệu nữa. Con lớn lên, khoẻ mạnh, suốt 12 tháng đầu đời không tốn viên thuốc nào. Con chỉ đau ốm khi bắt đầu đi trẻ, xa mẹ.
Tên con là Thảo Nguyên. Vì ngôi nhà nhỏ màu trắng của gia đình chúng ta ở giữa cánh đồng rộng mênh mông trồng hoa lài, thơm ngát và xanh ngắt như đồng cỏ, làm mẹ nghĩ đến bộ phim “Ngôi nhà nhỏ trong thảo nguyên”. Vì mong ước khi lớn lên, con là đứa con hiền thảo.
Nhà chúng ta đơn chiếc, ba và mẹ đi làm, vừa công tác chuyên môn, vừa làm phong trào, đoàn thể, lại còn đi học thêm, thường hay về trễ, thường đi công tác xa nhà. Cuối buổi học, con được cô giáo, cô bảo mẫu tha về nhà cô, đợi ba mẹ đến đón, có khi đến 9, 10 giờ khuya. Những mùa nghỉ hè, con ở với bà ngoại Bảy khi ngoại còn sống. Ngoại không còn, khi thì con ở nhà cô bảo mẫu, rồi ở nhà ngoại Thu, khi thì mẹ gởi con mỗi mùa một nơi ở Sóc Trăng, Cần Thơ, An Giang … Mỗi lúc con về con kể rằng đã thương nhớ mẹ, đã lén khóc mà không để ai nhìn thấy, khi mỗi đêm vào giường ngủ. Con nói với mẹ “mẹ ơi sao nhà mình không giống nhà người ta hả mẹ?” ; “không giống chỗ nào con?” ; “chỗ con không được ở nhà của mình, cứ phải ở nhà của người khác”.
Vì vậy, khi sắp nghỉ hưu, mẹ nhất quyết yêu cầu được nghỉ trước 3 tháng để ở nhà với con, là những tháng con nghỉ hè. Mẹ dự tính thiết kế một mùa hè đầu tiên của mẹ và con bên cạnh nhau, để con được ở nhà của mình, đi chơi cùng với mẹ.
Nhưng con lại phải đi An Giang ở nhà dì sáu, vì mẹ phải vào bệnh viện suốt mấy tháng hè, với hồ sơ bệnh án là ung thư gan. Đối diện với cái chết thật gần, điều mẹ nghĩ trước tiên là con của mẹ. Con còn bé quá, mới mười tuổi đầu, con sẽ sống ra sao khi không còn có mẹ?
Không được vào thăm mẹ, lại bị dì sáu dấu, nói rằng mẹ đi công tác xa, về sau con kể lại rằng con cố rình nghe lén dì sáu nói chuyện qua điện thoại, biết rằng mẹ bị đau gan, chuẩn bị mổ, con gọi điện cho mẹ, khóc nói rằng “mẹ nói với bác sĩ mổ cho mẹ là con sẽ cho mẹ nửa lá gan của con”.
Khi đã chắc chắn là mẹ chỉ bị u lành, u mạch máu trong gan, nhưng khá lớn, phải theo dõi định kỳ, mẹ bình tâm lại, an ủi con “mẹ sẽ sống hoài với con mà !”. Con lấy số 100 trừ đi tuổi mẹ để tính xem mẹ còn sống được bao nhiêu năm rồi nói “phải chi mẹ chỉ 30 tuổi thôi, như mẹ của các bạn con”. Vậy là, tuy mới ngần ấy tuổi đầu, con vẫn hiểu rằng khi mẹ càng nhiều tuổi thì thời gian mẹ sống cùng con không thể dài hơn, như mong muốn của con được giống như các bạn.
Suy nghĩ ấy của con làm mẹ thật sự giật mình. Mẹ đúng hay sai khi quyết định có con lúc đã nhiều tuổi rồi ? Phải chăng quyết định ấy chỉ là vì mẹ, chỉ là vì sự ích kỷ của mẹ, bởi mẹ khao khát mình có được cái cảm giác hạnh phúc có đứa con của mình. Có bao nhiêu trường hợp người mẹ lớn tuổi đã sinh con bị down, bị chậm phát triển hoặc những khuyết tật khác. May mắn thay con ra đời lành lặn, khoẻ mạnh, thông minh. Nhưng con vẫn phải đối diện với nỗi lo sợ mẹ sẽ rời con ra đi khi con chưa đến tuổi trưởng thành.
Mẹ và con, Thảo Nguyên ơi, chúng mình đã sống cùng nhau những ngày hạnh phúc, thật sự là quãng đời hạnh phúc nhất của mẹ. Những vất vả của ngày làm lụng cực nhọc căng thẳng đến đâu cũng đều tan biến đi bên ngoài cánh cửa căn nhà của gia đình mình, khi mẹ về cùng với con ngồi ở sau lưng mẹ, huyên thuyên kể chuyện trong lớp học ; khi đêm về mẹ ôm con ngủ, mà trước khi đi vào giấc ngủ con thỏ thẻ đủ điều, tâm sự với mẹ đủ chuyện, chuyện của con, chuyện của bạn bè.
Có phải vì vậy mà mẹ cười thích chí khi nghe ai đó khen mẹ trông còn trẻ nhiều so với tuổi, mẹ nói đùa “Vậy hả ? chắc tại vì tôi có con còn bé quá cho nên tôi phải trẻ”.
Cho nên vì vậy mà, Thảo Nguyên ơi, hãy yên tâm là, khi mẹ và con sống cùng nhau hạnh phúc đến như thế, rất có thể “mẹ sẽ sống hoài với con mà !”, như mơ ước của con mà khi nghe con nói, mẹ đã cười, nụ cười nhoà lệ.
